Có hai cách để có cây Bonsai cho mình Thu thập trong thiên nhiên hay mua ở vườn kiểng.
Trong thiên nhiên nếu vì lý do nào đó không thể bứng cây được thì có thể thu lượm hột đẻ gieo lấy cành ngọn để ươm. lấy mặt để ghép chiết nhánh để trồng, ...
Như vậy, có thể tạo kiểng Bonsai bâng nhiều nguồn:
Tạo kiểng bonsai từ thu thập trong thiên nhiên
+ Ưu điểm:
- Rút ngắn được thời gian
- Có thêm loài mới lạ
+ Khuyết điểm: gian nan và không đơn giản
Chọn cây:
Trong thiên nhiên bạn phải chọn lựa những loài có thể làm Bonsai vì không thể cây gì cũng có thể trồng cho nó nhỏ lại được. Đơn giản nhất là chọn những loài có lá nhỏ hơn là những loài có lá rừng. Không phải bạn đi dạo bình yên trốn núi và cậy Bonsai mơ ước sẽ hiện ra trước mặt mà chỉ một phần: gốc, cành, rễ đáp ứng được yêu cầu, bạn cần phải bứng trồng rồi sửa chữa. Thường những loài như vậy chỉ có ở vách đá cheo leo, nơi khô cần khốc liệt, nơi đá sỏi, nàng gió liên miên. Một khi đã phát hiện được bạn phải có cuốc xẻng, bao bì và có sức khỏe để bứng cây.
Bứng cây:
- Thời gian thích hợp để bứng cây là vào đầu thời kỳ phát triển của cây thường vào cuối mùa khô đầu mùa mưa hay đầu mùa xuân
- Dọn sạch cỏ rác quanh gốc cây
- Tỉa bớt cành nhánh không cần thiết
- Đào một rãnh quanh gốc cây để bứng gốc cây với một bầu đất nguyên vẹn
- Bầu đất có kích thước to nhỏ tùy theo kích thước của cây. Không nhất thiết phải giữ lại tất cả rễ cây. Cắt bỏ những rễ già, to, những rễ lồi rá khỏi giới hạn của bầu đất
- Tỷ lệ giữa cành và rễ được giữ lại khoảng 6/4. Một khi đã bứng lên thì phải nhanh chóng gói kín bấu đất lại bằng rơm, giấy báo hay bẹ chuối và bọc lại bâng túi nylon rồi buộc dây cho chặt
- Tránh làm bể bầu khi di chuyển.
Trồng và chăm sóc:
Chọn chậu phù hợp: kích thước của chậu tùy thuộc vào hệ rễ cành và chiều cao của cây
Có thể đây là giai đọan dưỡng cây nên chưa nhất thiết chọn chậu phù hợp với cây
Đổ đất tho vào khoảng ¼ chậu rồi phủ một lớp mỏng đất mặt
Mở bao ở bầu đất ra, cẩn thận đừng để bể bầu
Cắt bỏ những rễ bị tổn thương
- Cho vào chậu rồi thêm đất mặt vào cho được nửa chậu. Tốt nhất là dùng đất nơi cây đó sống vỗ vào thành chậu sao cho đất ém sát vào hệ rễ, Thêm đất cho lấp rễ nhưng không quá tràn lên mặt chậu vì như thế khi tưới nước sẽ trôi mất.
- Dùng tay ém nhẹ khéo hư rễ non ở dưới
- Phủ thêm rơm rạ, rêu hay rễ bèo để tránh mất nước nhất là mùa khô.
- Sau khi trồng, cần buộc chắc cây vào chậu để tránh gió làm lay động gốc cây hay làm cây ngả đổ, nhất là với những cây cao.
- Cắt bỏ bớt cành, lá để giảm sự thóat nước của cây
Tưới nước nhẹ hạt ở gốc rồi cho toàn cây
- Để chậu vào nơi râm mát, ít gió, không để trực tiếp ngoài nắng
- Tưới nước tối đa hai lần ngày, đừng để quá ẩm dễ thối cây
- Khi các chồi có dấu hiệu phát triển tăng dần độ nắng sáng lên và bắt đầu tưới phân cho cây
Sửa chữa:
Khi cây đã khỏe mạnh (6-12 tháng sau khi trồng) ta bắt đầu sửa chữa
- Nếu cây có một số lượng phong phú rễ cám và một ít rễ to thì ta có thể cắt bỏ các rễ to đi. Ngược lại nếu chỉ có vài rễ lớn thì chỉ cát bỏ từng rễ một qua từng năm một, bằng cách này ta giới hạn được phần rễ trong chậu và làm cây chậm phát triển
- Phần cành lá ta tiến hành hai bước: cắt bỏ tất cả các cành nhỏ (chi) ngay cả cành lớn không ít lợi – Đó là “trút bỏ” những kẻ ăn “hại” giữ lại các chi khác ngòai việc sẽ tạo dáng vẻ cho tương lai nó còn gây ra hoạt động hữu ích trong việc vận chuyển nhựa nuôi các vết thương mau liền. Một khi hệ rễ đã định hình và vết thương đã lành sẹo ta tiến hành bước thứ hai: Là bỏ những cành nhỏ không ích và uốn nắn các chi khác để định hình cây Bonsai.
- Mất đi từ 4-5 năm để các chi nhô chuyền đổi thành cành và cây lấy được và đặc sắc riêng của tác phẩm. Từ khởi thủy việc sưu tầm cây trong thiên nhiên để làm Bon sai là cách duy nhất và phấn lớn những tuyệt tác nhiều tuổi nhất cũng do từ trung thiên nhiên mà có. Cho đến nay đây vẫn là nguồn Bonsai hấp dẫn đối với chúng ta.
